Thanh toán là chỗ người mua lo nhất, và cũng là chỗ người bán lo nếu giao hàng trước.
Vài nguyên tắc đơn giản giúp cả hai bên yên tâm.
- Hàng có sẵn thì trả khi nhận là hợp lý nhất
- Đặt cọc chỉ nên khi đặt hàng cho mùa sau
- Cọc nên là một phần nhỏ, không phải toàn bộ
- Giữ lại bằng chứng chuyển tiền và trao đổi
Các cách thanh toán
Mỗi cách hợp với một tình huống.
| Cách | Hợp khi nào | Rủi ro |
|---|---|---|
| Trả khi nhận tại trại | Hàng có sẵn, ở gần | Thấp nhất |
| Trả khi nhận hàng giao tận nơi | Người bán chở | Thấp |
| Cọc một phần, trả nốt khi nhận | Đặt trước cho mùa sau | Vừa |
| Trả toàn bộ trước khi giao | Chỉ khi đã quen biết | Cao với người lạ |
| Trả sau khi dùng thử | Hiếm, chỉ với người quen | Cao cho người bán |
Vì sao trả khi nhận là hợp lý nhất
Với ong dú thì phần lớn giao dịch là trong vùng, người mua tới tận nơi xem rồi lấy.
Trong tình huống đó thì trả khi nhận vừa đơn giản vừa an toàn cho cả hai.
Người mua thấy hàng thật rồi mới trả. Người bán nhận tiền ngay khi giao.
Không cần cọc, không cần chuyển khoản trước, không phát sinh rủi ro nào.
Đây cũng là lý do nữa để ưu tiên mua trong vùng.
Khi nào cọc là hợp lý
Khi đặt hàng cho mùa sau, ví dụ đặt tổ cho đầu tháng 5 đến tháng 11 hoặc đặt mật cho đợt thu tới.
Lúc đó người bán cần biết trước lượng để sắp xếp, và cọc là cách xác nhận nghiêm túc.
Cọc nên là một phần nhỏ. Cọc toàn bộ trước khi có hàng là không hợp lý với người mua.
Và cần nói rõ: nếu người bán không giao được thì hoàn cọc, nếu người mua đổi ý thì xử lý ra sao.
Nói rõ trước thì không ai thiệt.
Giữ lại bằng chứng
Lưu biên lai chuyển khoản, hoặc chụp ảnh nếu trả tiền mặt.
Lưu tin nhắn thoả thuận về giá và những gì đã bao gồm.
Ghi rõ nội dung chuyển khoản: mua gì, của ai, ngày nào.
Việc này mất vài giây mà rất có ích nếu về sau có gì cần đối chiếu.
Và nó cũng bảo vệ người bán, vì họ chứng minh được đã nhận hoặc chưa nhận tiền.
Với người bán
Đừng giục khách chuyển tiền nhanh. Việc đó làm người mua nghi ngờ, kể cả khi mình hoàn toàn ngay thẳng.
Nói rõ mình nhận thanh toán theo cách nào và vì sao.
Nếu khách ở xa và muốn giao hàng trước khi trả thì cân nhắc theo mức tin tưởng, và có thể đề nghị cọc một phần.
Xác nhận ngay khi nhận được tiền.
Và nếu vì lý do gì không giao được thì hoàn cọc nhanh, đừng để khách phải hỏi.
Cách xử lý lúc đó được nhớ lâu hơn cả giao dịch thành công. Nhiều người trở thành khách quen chính từ một lần được hoàn cọc sòng phẳng, dù lần đó không mua được gì.
Trong một cộng đồng nhỏ thì chuyện như vậy lan nhanh, theo cả hai hướng.
Và với người bán mới thì mấy giao dịch đầu quan trọng hơn cả. Làm sòng phẳng vài lần thì tiếng lành đi trước, còn xử lý không tử tế một lần thì rất lâu mới gỡ lại được.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Chuyển toàn bộ tiền trước cho người chưa quen
- Bị giục chuyển tiền nhanh nên làm vội
- Không lưu lại biên lai và thoả thuận
Câu hỏi thường gặp
Nên trả trước hay trả khi nhận?
Hàng có sẵn thì trả khi nhận. Đặt cho mùa sau thì cọc một phần.
Cọc bao nhiêu là hợp lý?
Một phần nhỏ, không phải toàn bộ.
Bị giục chuyển tiền nhanh thì sao?
Chậm lại. Người bán nghiêm túc không giục.
Người bán không giao được thì sao?
Nên hoàn cọc nhanh. Điều này cần thoả thuận từ đầu.
Có cần ghi nội dung chuyển khoản không?
Nên ghi rõ mua gì, của ai, ngày nào.