Nghe lạ nhưng đúng: dời tổ vài mét trong cùng vườn lại rắc rối hơn chở đi xa vài chục cây số.
Lý do nằm ở cách ong dú định vị.
- Ong định vị theo cảnh quan quanh tổ nên dời gần thì chúng bay về chỗ cũ
- Dời xa hẳn thì đàn định vị lại từ đầu, ít mất quân hơn
- Nếu buộc phải dời gần thì dời từng chút một
- Tốt nhất là chọn đúng vị trí ngay từ đầu
Vì sao dời gần lại khó
Ong dú ghi nhớ vị trí tổ theo cảnh quan xung quanh: cây cối, tường, mái nhà.
Dời vài mét thì cảnh quan gần như không đổi, nên ong đi làm về vẫn bay tới đúng chỗ cũ và lượn ở đó.
Không tìm thấy tổ thì chúng lạc, và đàn mất dần quân qua từng ngày.
Ngược lại khi chở đi xa thì cảnh quan khác hẳn, ong biết đây là chỗ mới và định vị lại từ đầu.
Đây là điều nhiều người mới không biết, rồi dời tổ vài mét cho đẹp vườn và mất quân.
| Khoảng cách dời | Mức khó | Cách làm |
|---|---|---|
| Dưới một mét | Dễ | Dời một lần, ong vẫn nhận ra |
| Vài mét | Khó nhất | Dời từng chút mỗi ngày |
| Vài chục mét | Khó | Dời từng chút, hoặc đóng cửa vài ngày |
| Trên vài trăm mét | Dễ hơn | Đàn định vị lại từ đầu |
| Đi xa hẳn | Dễ nhất về mặt định vị | Chở như bình thường |
Nếu buộc phải dời trong vườn
Cách phổ biến là dời từng chút một: mỗi ngày dịch vài chục phân, để ong quen dần.
Cách này mất thời gian nhưng ít mất quân nhất.
Nếu cần dời gấp thì có thể bịt cửa vài ngày rồi mở lại, để đàn buộc phải định vị lại. Nhưng cách này gây căng thẳng cho đàn và chỉ nên làm khi bắt buộc.
Trong cả hai trường hợp thì làm vào chiều mát, và sau đó để yên.
Khi nào thì buộc phải dời
Chỗ cũ quá nắng và đã thử che mà vẫn không đủ.
Có công trình xây dựng hoặc thay đổi lớn ở chỗ cũ.
Cả cụm ở khu đó đều kém trong khi cụm khác vẫn ổn, tức là vị trí có vấn đề.
Vườn bên cạnh chuyển sang canh tác cần phun thuốc nhiều.
Ngoài bốn trường hợp đó thì nên để yên. Việc dời tổ luôn có cái giá của nó.
Chọn đúng ngay từ đầu
Đây là cách tránh toàn bộ vấn đề này.
Trước khi nhận tổ, đi một vòng vườn vào các giờ khác nhau trong ngày để xem chỗ nào có nắng sáng và bóng chiều.
Xem có cành lá nào sẽ chạm thùng khi cây lớn lên không.
Nghĩ trước xem vài năm nữa chỗ đó có thay đổi gì không.
Bỏ một buổi để chọn kỹ thì đỡ phải dời về sau.
Đổi chỗ hai tổ cho nhau
Đây là một kỹ thuật hữu ích khi muốn biết một đàn kém là do đàn hay do vị trí.
Đổi chỗ tổ kém với một tổ khoẻ ở khu khác, chờ vài tháng rồi xem.
Nếu tổ kém khá lên ở chỗ mới thì vấn đề nằm ở vị trí cũ.
Nhưng lưu ý: cả hai đàn đều sẽ mất một ít quân do bay nhầm trong vài ngày đầu.
Vì vậy chỉ nên làm khi thật sự cần biết, và làm vào giữa tháng 5 đến tháng 11 khi đàn đang sung.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Dời tổ vài mét cho đẹp vườn
- Dời tổ vào giữa mùa khó
- Đặt tạm một chỗ rồi hôm sau mới dời tới chỗ chính
Câu hỏi thường gặp
Vì sao dời gần lại khó hơn chở đi xa?
Vì cảnh quan không đổi nên ong vẫn bay về chỗ cũ.
Buộc phải dời trong vườn thì làm sao?
Dời từng chút mỗi ngày để ong quen dần.
Dời tổ vào lúc nào?
Chiều mát, và trong mùa thuận chứ không phải mùa khó.
Đổi chỗ hai tổ có mất quân không?
Có, cả hai đều mất một ít trong vài ngày đầu.
Làm sao tránh phải dời?
Chọn kỹ vị trí ngay từ đầu, xem cả nắng sáng và bóng chiều.